All posts by COGG

Seachtain: Scolaíocht bhaile – deich moladh don tuismitheoir


Tá tuismitheoirí ar fud na tíre ag cuidiú lena bpáistí leis an scolaíocht bhaile i rith na paindéime coróinvíris.
Tá breis agus 560,000 páistí bunscoile sa tír seo, iad uilig ag foghlaim ón bhaile.
Tá dúshláin ann, cinnte – agus tá gach cuma ar an scéal go mbeidh rudaí mar seo go ceann tamaill.
Inniu, déanann Seachtain cur síos ar dhóigheanna ina dtig linn cuidiú lenár bpáistí trí fheidhm a bhaint as acmhainní ar líne.

Íomhá mhór ar fáil anseo.

Comórtas stair na hÉireann do bhunscoileanna agus d’iarbhunscoileanna 2021

Comórtas stair na hÉireann ‘Deich mBliana na gCuimhneachán’ do bhunscoileanna agus d’iarbhunscoileanna 2021

Déantar deich mbliana 2012–2022 a chatagóiriú mar ‘Deich mBliana na gCuimhneachán’ mar chomóradh céad bliain ar roinnt imeachtaí agus forbairtí stairiúla tábhachtacha a tharla sa tréimhse 1912–1922, agus a raibh ról ríthábhachtach acu i gcruthú stát nua-aimseartha na hÉireann. Mar chuid de chomóradh ‘Deich mBliana na gCuimhneachán’, tugtar cuireadh do scoileanna agus do mhic léinn ag gach leibhéal bunscoile agus iar-bhunscoile ar fud na hÉireann, sa scoilbhliain 2020-2021, dul isteach sa chomórtas staire bliantúil do scoileanna. Tá nasc faoi leith ag na téamaí roghnaithe le himeachtaí céad bliain ó shin ar fud oileán na hÉireann.

Ceannteidil ghinearálta don chomórtas

Tacaíonn an Roinn Oideachais le comórtas staire na hÉireann ‘Deich mBliana na gCuimhneachán’ do bhunscoileanna agus iar-bhunscoileanna 2021, Scoil Staire Choláiste na hOllscoile, Corcaigh, An Roinn Turasóireachta, Cultúir, Ealaíon, Gaeltachta, Spóirt agus na Meán. Faigheann sé tacaíocht freisin ó ‘History Ireland’.

I mbliana, ag leibhéil bhunscoile agus iar-bhunscoile araon, cuirfear fáilte roimh thionscadail faoi na ceannteidil ghinearálta seo a leanas, tabhair faoi deara gur féidir téama staidéir áitiúil/réigiúnach a chur san áireamh i gcatagóir ar bith:

  • Réabhlóid in Éirinn – staidéar ar eachtra pholaitiúil/réabhlóideach ón tréimhse 1912–1922, gné ar leith den ócáid, nó duine/grúpa/eagraíocht a bhaineann leis.
  • Éire agus an Chéad Chogadh Domhanda – staidéar ar thaithí mhuintir na hÉireann ar an gcogadh ó thaobh duine nó grúpa de. D’fhéadfadh fócas ar chath áirithe, scéal rannpháirtí aonair nó breithniú ar an tréimhse iomlán 1914-1918 a bheith i gceist leis seo.
  • Mná le linn na tréimhse réabhlóidí in Éirinn – staidéar ar dhuine/ghrúpa/eagraíocht/ghluaiseacht áirithe atá ag iarraidh cáilíocht shaol na mban a fheabhsú nó a raibh baint acu le gníomhaíocht réabhlóideach in Éirinn sa tréimhse 1912–1922
  • Cogadh na Saoirse – staidéar ar eachtra pholaitiúil/réabhlóideach ón tréimhse 1919–1921, gné áirithe den ócáid, nó duine/grúpa/eagraíocht a bhaineann leis.
  • An Cogadh Cathartha – staidéar ar dhuine/eagraíocht/grúpa/gluaiseacht/imeacht áirithe le linn an chogaidh chathartha in Éirinn agus a thionchar

Ba chóir go ndíreodh gach iontráil go príomha ar an tréimhse 1912–1922, nó ar chuid di. Tá an comórtas ar oscailt do gach bunscoil agus iar-bhunscoil. Is féidir le rang, grúpa mac léinn, nó mac léinn aonair an tionscadal a chur isteach. Gheofar gach sonra agus teimpléad den leathanach clúdaigh do thionscadail, le híoslódáil ag www.education.ie/historycompetition.

i. Comórtas Aistí – Bunscoil agus Iar-Bhunscoil

Is é an líon focal is mó do thionscadail ná 2,000 focal ag leibhéal na bunscoile (.i. do thionscadail a chuireann rang, grúpa scoláirí nó scoláire aonair isteach), agus 4,000 focal ag leibhéal iar-bhunscoile (.i. do thionscadail a chuireann rang, grúpa mac léinn isteach nó mac léinn aonair isteach). Is féidir tionscadail a chur isteach i mBéarla nó i nGaeilge.

Caithfear gach tionscadal a chur isteach mar dhoiciméad Word. Ní féidir glacadh le cur i láthair PowerPoint. .

ii.  Comórtas Físeán na hIdirbhliana

I mbliana, tá comórtas físeán speisialta againn do scoláirí Idirbhliana. Glacfar le físeáin ar aon cheann de na hábhair atá liostaithe thuas. Cúig nóiméad ar a mhéad a bheidh san fhíseán agus caithfear gach foinse a lua. Is féidir é a chur isteach ar bhealaí éagsúla – is féidir é a uaslódáil chuig leathanach príobháideach ar YouTube nó Vimeo agus an nasc agus gach faisnéis fhorlíontach, tagairtí srl., a chur i ríomhphost chuig historyvideocompetition@education.gov.ie

Is féidir nasc a sheoladh freisin trí WeTransfer nó is féidir an físeán a thaifeadadh ar DVD agus a chur sa phost chuig An Comórtas Físeáin Staire, Aonad Beartais um Churaclaim agus Measúnú, An Roinn Oideachais, Sráid Mhaoilbhríde, Baile Átha Cliath 1.

Tá go leor suíomhanna Gréasáin ar fáil chun cúnamh a thabhairt do mhúinteoirí agus do scoláirí araon chun fístionscadal a chruthú, ina measc seo tá:

•             digitalstory.ie

•             físfilmpostprimary.ie

•             scoilnet.ie

Caithfear tagairtí a chur san áireamh. Ní mór d’iarrthóirí a bheith ar an eolas faoi na teorainneacha cóipchirt ar amhráin agus ar íomhánna, chomh maith le téacs. Is féidir tuilleadh faisnéise ina leith seo a fháil ar icla.ie agus trí oifig na bpaitinní, iopi.gov.ie .

Níl aon oibleagáid ar scoláirí Idirbhliana atá san iomaíocht sa chomórtas físeán a n-íomhá féin a chur san áireamh san fhíseán. Mar sin féin, má tá íomhánna de scoláirí san fhíseán, caithfear cead a fháil ó gach scoláire a thaispeántar (cibé an bhfuil siad mar chuid den ghrúpa atá san iomaíocht nó nach bhfuil) agus óna dtuismitheoirí/gcaomhnóirí sula gcuirtear an físeán isteach sa chomórtas. Ní bhreithneofar físeáin ina bhfuil scoláirí le feiceáil gan na ceadanna ábhartha.

Tionscadail a chur isteach agus buaiteoirí a fhógairt

Is é an 30 Aibreán 2021 an spriocdháta chun tionscadail chríochnaithe a fháil agus déanfar na buaiteoirí á bhfógairt, agus na duaiseanna a bhronnadh, roimh dheireadh Mheán Fómhair 2021.

Ní mór tionscadail a chur isteach ar líne chuig an seoladh ríomhphoist seo a leanas:historycompetition@ucc.ie. Caithfidh bileog chlúdaigh agus duillín ceada a bheith i ngach tionscadal (i gcás grúpa tionscadail beidh cead ag teastáil ó gach mac léinn agus a dtuismitheoir/chaomhnóir) ag an tosach (tá teimpléad de bhileog chlúdaigh ceangailte leis an litir seo agus tá sé ar fáil le híoslódáil freisin ag education.gov.ie/historycompetition) agus leabharliosta ag liostáil na bhfoinsí a ndeachthas a léadh.

Ba chóir na hiontrálacha físe ón scoláirí Idirbhliana a chur chuig: historyvideocompetition@education.gov.ie. Caithfidh leathanach clúdaigh agus leabharliosta de na leabhair de na foinsí a léadh a bheith in éineacht le gach tionscadal.

Cúla 4 ar Scoil – Teicneolaíocht agus Nuálaíocht

TÉAMA – Teicneolaíocht agus Nuálaíocht –

Seachtain 1 – ón Luan 18 Eanáir go Déardaoin  21 Eanáir

agus

Seachtain 2 – ón  Luan  25 Eanáir  go Déardaoin 28 Eanáir

Fáilte ar ais agus guímid gach rath agus séan ort i 2021

“Múineann Gá Seift”   

Beidh ceachtanna na coicíse seo ar CÚLA4 AR SCOIL bunaithe ar an téama ‘Teicneolaíocht agus Nuálaíocht’. Cuirfear béim ar stór focal agus nathanna a bhaineann le cúrsaí teicneolaíochta agus fiosrófar agus scrúdófar fionnachtana agus tionscnaimh éagsúla.

Cuirfidh Múinteoir Orla an dán agus an scéal ‘An Luchóg agus an Ceamara’ in aithne dúinn, taispeánfaidh sí dúinn conas pictiúirí Pixel a chruthú san Ealaín agus conas cód a cumadh trí ceapaire a dhéanamh sa cheacht OSPS!

Sa Mhata, beidh ranganna na Naíonán ag scrúdú rudaí atá caol agus leathan agus beidh Rang 1 agus 2 ag obair ar phatrúin uimhreacha agus ar shiombailí matamaitice.

Sna hArdranganna, beidh Múinteoir Cian ag fiosrú forbairtí stairiúla a rinneadh i gcúrsaí solais agus sa cheacht OSPS úsáid an dróin sa phobal. Beimid níos eolaí faoi thionscnóirí cáiliúla ar nós na nDeartháireacha Wright agus san Eolaíocht bainfimid triail as ábhair in-athchúrsáilte éagsúla chun an paraisiút is sábháilte a dhéanamh.

Sa Mhata, cuirfear dúshlán faoi Rang a 3 agus a 4 i dtaobh réiteach fadhbanna agus foghlaimeoidh Rang 5 agus 6 conas lascainí a fheidhmiú agus praghsanna earraí saora a oibriú amach.

Beidh Cúla4 ar Scoil ar TG4 gach lá ó Luan go Déardaoin ag 10am agus arís ag 4pm. Is féidir breathnú ar na cláracha ar cula4.com nó ar TG4.ie agus tá ceachtanna ar fáil ar youtube Cúla4. 

https://www.youtube.com/playlist?list=PLbcLsUBW9b3COzIi5Rnl0F9yRZVR3tf_1

https://www.youtube.com/playlist?list=PLbcLsUBW9b3AcCrGgD04ryY6bnN8h7GSr

Sraith Físeán – Acmhainní Bunscoile ar Líne

Chun cabhrú leis an gcianfhoghlaim sa bhunscoil tá sraith físeán faoi na hAcmhainní Bunscoile ar Líne curtha le chéile ag an gComhairle um Oideachas Gaeltachta & Gaelscolaíochta. Is féidir féachaint orthu anseo:
Níl aon fhíseán níos faide ná 10 nóiméad agus tá siad roinnte i 6 rannóg: GaeilgematamaiticOSIEna healaíonacorpoideachas agus OSPS.

Sraith nua de Cúla4 ar Scoil

Sraith nua de Cúla4 ar Scoil
le tosú Dé Luain 18 Eanáir ag 10:00am ar TG4

Tá TG4 chun sraith nua de Cúla4 ar Scoil a chraoladh ón Luan 18 Eanáir 2021 de bharr cinneadh an Rialtais inné go bhfanfaidh gach bunscoil dúnta go dtí deireadh Mí Eanáir faoi shrianta Covid-19. Craolfar an tsraith ón Luan go Déardaoin ag 10am agus beidh athchraoladh den chlár gach lá ag 4pm.

Cuireadh tús le Cúla4 ar Scoil le linn an chéad tréimhse dianghlasála i mí Aibreáin seo caite chun tacú le tuismitheoirí agus múinteoirí a bhí ag foghlaim ón mbaile fad is a bhí scoileanna dúnta de bharr bearta sláinte poiblí. Tá Cúla4 ar Scoil dírithe ar dhaltaí bunscoile a fhreastalaíonn ar Ghaelscoileanna agus ar scoileanna Gaeltachta.
Cuirfidh Orla Ní Fhinneadha an tsraith i láthair le tacaíocht ó na múinteoirí Micheál Ó Dubhghaill, Cian Ó Griallais, Caitríona Nic an tSaoir agus Síle Ní Choncheanainn. Beidh rannpháirtíocht sna cláracha ó Ghaeltachtaí éagsúla. Déanfar an clár a thaifeadadh i Scoil na bhForbacha i nGaeltacht Chonamara.

Beidh téama coicíse sa tsraith agus beidh ceachtanna agus formáid bhríomhar spreagúil sa chur chuige, a bheidh ag teacht le spriocanna agus torthaí foghlamtha an churaclaim bunscoile. Clúdófar croí-ábhair an churaclaim ar nós: Gaeilge, Matamatic, Stair agus Tíreolaíocht, ach cuirfear béim freisin ar an gcruthaitheacht, an eolaiocht, na healaíona béil agus ar chúrsaí sláinte agus folláine.

Beidh deis ag leanaí páirt a ghlacadh sa chlár ón mbaile agus iarrfar orthu pictiúir nó físeáin dá gcuid oibre a sheoladh isteach chuig an gclár. Beidh ceachtanna agus míreanna ón gclár ar fáil ar youtube Cúla4 agus na cláracha ar fáil ar shuíomh Cul4.com agus ar TG4.ie

Tá an tsraith seo á léiriú le maoiniú ó TG4 agus le comhairle faoin ábhar oideachais agus curaclaim ón Roinn Oideachais, Coláiste Mhuire gan Smál, an Chomhairle um Oideachas Gaeltachta agus Gaelscolaíochta (COGG), An tSeirbhís Um Fhorbairt Ghairmiúil do Mhúinteoirí (PDST) agus Gaeloideachas. Tá comhairle Thuismitheoirí na Gaeltachta curtha san áireamh sa chur chuige a bheidh sa chlár freisin.

Ag cur fáilte roimh an bhfógra, dúirt an tAire Turasóireachta, Cultúir, Ealaíon, Gaeltachta, Spóirt agus Meán, Catherine Martin TD: “Bhí ríméad orm a bheith in ann maoiniú breise €1.9 milliún a chur ar fáil do TG4 in 2020 do chostais a bhaineann le COVID-19, go mór mór léiriú Cúla4 ar Scoil, a chuir seirbhís luachmhar ar fáil do pháistí scoile le linn tréimhse luath na paindéime. Tá áthas orm gur shocraigh TG4 an clár seo a chraoladh arís le linn na srianta reatha. Tá TG4 ag dul i ngleic arís eile leis na dúshláin a chuireann COVID-19 romhainn – ag craoladh clár don lucht féachana atá barrthábhachtach, i dtimpeallacht shábháilte. Táim an-sásta chomh maith gur éirigh liom maoiniú breise €3.5 milliún a fháil do TG4 i mBuiséad 2021. Ciallaíonn sé seo gur fiú €40.7 milliún an leithdháileadh a fuair siad chun cabhrú leo a stráitéis iomlán a chur i bhfeidhm.”

Dúirt Príomh-Aoire an Rialtais agus an tAire Stáit don Ghaeltacht, Jack Chambers TD: “Cuirim fáilte roimh an bhfógra inniu ó TG4. Beidh Cúla4 ar Scoil an-úsáideach arís do pháistí scoile go háirithe i nGaelscoileanna agus i gceantair Ghaeltachta na tíre. Cabhróidh an tseirbhís a chuireann TG4 ar fáil, le cuidiú ó Thuismitheoirí na Gaeltachta, eagraíocht eile a fhaigheannn maoiniú ón Roinn Turasóireachta, Cultúir, Ealaíon, Gaeltachta, Spóirt agus Meán, i bhfeidhmiú leanúnach na Stráitéise 20 Bliain don Ghaeilge agus i bhfeidhmiú an Pholasaí don Oideachas Gaeltachta, de réir mar a sháraíonn muintir na hÉireann ceann de na constaicí deireanacha i dtréimhse dheiridh na paindéime.”

Chuir an tAire Oideachais Norma Foley fáilte roimh an bhfógra ag rá: “Tá lúcháir orm go mbeidh an tsraith iontach seo ar ais ar TG4 go luath. Tá siamsaíocht den scoth agus oideachas trí mheán na Gaeilge le fáil ar Cúla4 ar Scoil do pháistí na tíre ann. Tá nach mór 300 scoileanna sa tír ag feidhmiú trí Ghaeilge idir ghaelscoileanna agus scoileanna sa Ghaeltacht agus tá an tsraith seo ríthábhachtach dóibh siúd ach go háirithe agus dá dteaghlaigh chomh maith. Cabhróidh sé freisin leis an obair atá á dhéanamh ag bunscoileanna ó lá go lá agus ní mór do pháistí atá ag freastal ar scoileanna trí mheán an Bhéarla, súil a chaitheamh ar an tsraith chomh maith, go háirithe nuair atá na scoileanna dúnta.”

Dúirt Siobhán Ní Bhrádaigh, Eagarthóir do Dhaoine Óga i TG4: “Tá TG4 sásta go bhfuilimid in ann tacaíocht oideachasúil a chur ar fáil do dhaltaí agus a dtuismitheoirí arís i mbliana nuair atá siad ag foghlaim sa bhaile mar gheall ar scoileanna a bheith dúnta. Is cabhair mhór an clár do pháistí atá ag freastal ar bhunscoileanna lán-Gaeilge agus ar scoileanna Gaeltachta. Táimid buíoch as an treoir leanúnach ó na heagrais oideachais a thugann treoir dúinn an tsraith a léiriú agus táimid buíoch as tuairimí Tuismitheoirí na Gaeltachta agus as díograis an fhoireann léirithe i Meangadh Fíbín.”

Is é an comhlacht léirithe Meangadh Fíbín a bheidh i mbun Cúla4 ar Scoil a léiriú

Teagmháil do na Meáin i TG4:

Deirdre Ní Choistín

Bainisteoir Cumarsáide TG4

Deirdre.ni.choistin@tg4.ie

+861453527

Scéim Chónaithe Ghaeilge do Mhic Léinn

Taithí saoil faoi leith is ea mion-Ghaeltacht UCD, a bunaíodh sa bhliain 2000. Bíonn deis ag mic léinn de chuid réimsí éagsúla léinn maireachtáil agus obair le chéile as Gaeilge. Cuireann siad faobhar ar a gcuid buanna faoi leith trí mheascán mór imeachtaí cultúrtha agus sóisialta. Tairiscíonn Gaeltacht UCD 24 scoláireacht do mhic léinn atá líofa sa Ghaeilge agus a dteastaíonn uathu í a chur ar aghaidh le tograí nua. Níos mó eolais anseo.

Cluichí Nua

Cluedo

Tá Úna Bean Uí Dhuinn marbh, feall déanta uirthi ina hóstán féin, ach cé a rinne an gníomh, cá bhfuair sí bás agus conas a maraíodh í?

Fáilte go leagan Glór na nGael den chluiche Cluedo as Gaeilge, Dúnmharú san Óstán atá foilsithe le tacaíocht ó COGG agus Foras na Gaeilge.

Tá an cluiche Cluedo aitheanta ar fud an domhain, agus níl aon amhras gur ceann de na cluichí ‘comhrá’ is coitianta atá ann. Aithnítear an ról ar leith atá ag cluichí cómhrá mar Cluedo, Monopoly, Scrabble srl i spreagadh labhairt na teanga i ngrúpaí, mar uirlis fhoghlama agus sóisialta.

Tá coincheap an-simplí taobh thiar den chluiche: go bhfuil   feall déanta in óstán (Bean Uí Dhuinn marbh) agus scaipthe i measc na n-imreoirí tá roghanna de hairm, suíomhanna agus amhrastaigh freagrach as an bhfeall. Idir líomhaintí agus amhras, agus píosa maith bleachtaireachta, fiosraíonn na himreoirí cé a rinne an feall, cén arm a úsáideadh agus cén áit ar tharla sé. Níos mó eolais anseo.

 

Liathróid aclaíochta

Is áis úsáideach do ranganna corpoideachais é an Liathróid Aclaíochta, forbartha ag Glór na nGael le tacaíocht COGG.

Ar na painéil timpeal tlacht na liathróide tá réimse treoracha aclaíochta agus caitear an liathróid o dhalta go dalta. Pé áit a chríochnaíonn ordóg na láimhe clé an duine atá ag greim ar an liathróid, caithfear treoir na haclaíochta sin a dhéanamh.

Spraoi, aclaíocht agus teanga, in aon liathróid amháin. Níos mó eolais anseo.

Iriseoirí an Lae Amárach

An scoláire idirbhliain i scoil Ghaeltachta nó Gaelcholáiste thú agus go bhfuil spéis agat i slí bheatha na hiriseoireacht? Bhuel, seans go mbeadh suim agat  i Modúil Idirbhliana atá á fhorbairt i gcomhar le hOllscoil na hÉireann Gaillimh, TG4 agus COGG. Tuilleadh eolas ar an mbealach i mí Eanáir, 2021. Coinnigí súil amach!