All posts by COGG

Scéalta den Scoth – Ag Cothú Fonn Léitheoireachta

Leabhar nua chun cabhrú le fonn léitheoireachta a chothú sa seomra ranga bunscoile scríofa ag Claire M. Dunne. Cliceáil anseo chun an leabhar a fháil.

Beidh seimeanár gréasáin dátheangach á thabhairt  don LAI ar 23 Márta maidir leis an léitheoireacht agus Scéalta den Scoth.

Is féidir leat clárú anseo:

Cur síos: Tá traidisiún láidir scéalaíochta agus seanchais in Éirinn agus ní haon ionadh mar sin go bhfuil go leor scéalta breátha Gaeilge ar fáil dár léitheoirí óga. Tugann na scéalta seo deis iontach do pháistí léamh lena múinteoirí, lena gcairde, lena dtuismitheoirí, nó go neamhspleách fiú. Tá moltaí sa leabhar seo maidir le spéis a spreagadh sa léitheoireacht mar chaitheamh aimsire, treoir maidir le teacht ar leabhair chomhaimseartha spreagúla, agus moltaí chun gníomhaíochtaí a dhéanamh tar éis scéal breá a léamh. I gCuid 1 den leabhrán seo, tá moltaí ginearálta maidir le Fonn Léitheoireachta a Chothú. Tá roinnt den ábhar seo ar fáil freisin sa leabhar Sceitimíní: Gníomhaíochtaí Spraíúla Gaeilge agus Drámaíochta. I gCuid 2, tugtar moltaí maidir le Nathanna Cabhracha don Léitheoireacht chun páistí a spreagadh agus iad i mbun léitheoireachta. I gCuid 3, tá smaointe maidir le Leabhair Oiriúnacha a roghnú. Tugtar roghanna éagsúla maidir le leabhair chomhaimseartha a bhaineann le téamaí áirithe. I gCuid 4, tá moltaí maidir le Leabhair Spreagúla do Pháistí Bunscoile i ranganna éagsúla. Tá éagsúlacht i roinnt de na gníomhaíochtaí le freastal ar mhúinteoirí i scoileanna lán-Ghaeilge agus scoileanna Gaeltachta, agus i scoileanna lán-Bhéarla. Moltar aoisghrúpa le haghaidh gach leabhair ach ag brath ar an gcineál scoile atá ann, agus ar bhuanna an pháiste, d’fhéadfaí roinnt acu a léamh ag aois níos óige nó níos sine. I gCuid 5, tá moltaí maidir le Pictiúrleabhair do na Ranganna Sóisearacha agus Sinsearacha. Is féidir pictiúrleabhair, leabhair le léaráidí, agus pictiúrleabhair gan fhocail a úsáid le páistí i ngach rang sa bhunscoil. Tá smaointe sa chuid seo chun pictiúrleabhair gan fhocail a úsáid maidir le teanga ó bhéal a chothú sna ranganna sóisearacha, agus chun leas a bhaint as pictiúrleabhar leis na ranganna sinsearacha le cúrsaí maisithe a phlé, mar aon le bunstruchtúr scéil a iniúchadh. I gCuid 6 dírítear ar an Léitheoir Drogallach agus an Leabhar ‘Ceart’. Féachtar ar bhealaí chun leabhair spreagúla a roghnú, ar na tacaíochtaí is féidir a chur leis an leabhar, agus freisin ar bhealaí le páistí a chuireann an-spéis sa léitheoireacht a spreagadh chun tuilleadh a léamh. I gCuid 7, tá moltaí maidir le leabhair (go háirithe seanleabhair timpeall na scoile!) a úsáid mar Théacsanna Meantóireachta. Ciallaíonn sé sin gur féidir úsaid a bhaint astu chun díriú ar ghné amháin den taithí léitheoireachta, cur síos éifeachtach ar charachtar, cuir i gcás, nó fuaimeanna agus atmaisféar a chruthú sa scéal.

An Triail: Taifead ar líne ó Fíbín

Léiríonn Fíbín ‘An Triail’ le Máiréad Ní Ghráda, an dráma clasaiceach Nua-Ghaeilge. Seo leagan ar leith de ‘An Triail’ i stíl Fíbín! Téann Fíbín i ngleic le ceisteanna a ardaíonn múinteoirí agusscoláirí araon, trí phlota a bhreathnaíonn as dáta a thabhairt isteach i gcomhthéacs sochaí nua-aimseartha ag baint úsáid as puipéid, maisc, radhairc tharraingteacha agus léirithe daonna chunlucht féachana óg, ach go háirithe a mhealladh ar bhealach a thagann le saol na linne seo agusgur féidir teacht ar seó go héasca. Téann an léiriú seo i bhfad lasmuigh den nádúr dubh agus bán atá sa chaint agus cuidíonn an seó na constaicí san fhoghlaim a shárú le seó fuinniúil, mealltach agus greannmhar. Taifead de ‘An Triail’ le Máiréad Ní Ghráda ar fáil ar líne anois! Taifeadadh ar ardchaighdeán i stiúideo teilifíse chun beocht na hamharclannaíochta bheo a thabhairt chuig an seomra ranga. Feicfidh sibh an dráma ar bhealach nach bhfaca sibh riamh cheana, agus é go léir ar fáil go sábháilte in bhur scoil féin. Ar fáil i rith na bliana. Déan teagmháil le eolas@fibin.com chun níos mó eolais a fháil.

Caint Ar Líne: Caint agus Tae trí Ghaeilge: Íomhánna na nGael.

Bí linn le haghaidh caint speisialta chun Seachtain na Gaeilge 2021 a cheiliúradh.

Tabharfaidh Caomhán Mac Con Iomaire, Oifigeach Oideachais i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann ina chuid cainte cur síos ar na saothair ealaíne a léiríonn na Gaeil i mbailiúchán an Ghailearaí Náisiúnta. Feictear muintir na hÉireann i go leor cineálacha pictiúr sa bhailiúcháin Náisiúnta, ó radhairc den ghnáth saol go portráidí.

Féachfaidh an chaint seo ar rogha beag ach éagsúil de shaothair ealaíne a thaispeánann na Gaeil agus déanfar iniúchadh ar ábhair ar nós úsáid an greann, radhairc fháthchiallacha agus tábhacht chultúrtha na bpictiúr. Mar gheall ar na srianta agus na treoracha do chruinnithe faoi láthair, beidh an ócáid ar fáil ar líne trí ZOOM. Seolfar sonraí cruinnithe ZOOM chuig daoine a cheannaigh ticéad maidin na hócáide. Beidh modhnóir i láthair ar líne, agus cuirfear seomra feithimh ar bun. Déan cinnte le do thoil go bhfuil do mhicreafón múchta nuair a ligtear isteach sa seisiúin thú.

Gach eolas anseo.

Éire ag Léamh

Ócáid Ghaeilge ar líne chun tábhacht agus pléisiúr na léitheoireachta Gaeilge do dhaoine óga a phlé. Le Laureate na nÓg, Áine Ní Ghlinn

Faoin Ócáid Seo

Ócáid Ghaeilge ar líne chun tábhacht agus pléisiúr na léitheoireachta Gaeilge do dhaoine óga a phlé. Laureate na nÓg, Áine Ní Ghlinn a bheidh sa chathaoir. Tionscnamh de chuid na Comhairle Ealaíon is ea Laureate na nÓg. Is é Leabhair Pháistí Éireann a dhéanann an tionscnamh a bhainistiú agus a sheachadadh ar son na Comhairle Ealaíon agus tá tacaíocht aige ó Chomhairle Ealaíon Thuaisceart Éireann agus ón Roinn Leanaí, Comhionannais, Míchumais, Lánpháirtíochta agus Óige.
Cláraigh anseo.

Teacht Aniar na Gaeltachta – Sraith Cainteanna

TEACHT ANIAR NA GAELTACHTA- SRAITH CAINTEANNA   Cláraigh anseo                           

Tionólfar sraith cainteanna dírithe ar chúrsaí Gaeltachta ar Zoom gach Déardaoin ag tosú ar an 28 Eanáir idir 7 agus a 8. Beidh trí mhórthéama ann: an Pholaitíocht, cúrsaí Éiceolaíochta agus cúrsaí reatha sa Ghaeltacht. Tá painéal cainteoirí den scoth againn a bheas ag labhairt ar feadh 20 noiméad nó mar sin agus ba mhaith linn go mbeadh plé bríomhar ina dhiaidh sin. Tarlaíonn na cainteanna seo mar chuid d’obair Theacht Aniar le plé faoin nGaeltacht a spreagadh lastigh agus lasmuigh de na Gaeltachtaí.

Bigí páirteach agus tá muid cinnte go mbainfidh sibh an-sult astu!

Seachtain: Scolaíocht bhaile – deich moladh don tuismitheoir

Tá tuismitheoirí ar fud na tíre ag cuidiú lena bpáistí leis an scolaíocht bhaile i rith na paindéime coróinvíris. Tá breis agus 560,000 páistí bunscoile sa tír seo, iad uilig ag foghlaim ón bhaile. Tá dúshláin ann, cinnte – agus tá gach cuma ar an scéal go mbeidh rudaí mar seo go ceann tamaill. Inniu, déanann Seachtain cur síos ar dhóigheanna ina dtig linn cuidiú lenár bpáistí trí fheidhm a bhaint as acmhainní ar líne. Íomhá mhór ar fáil anseo.

Comórtas stair na hÉireann do bhunscoileanna agus d’iarbhunscoileanna 2021

Comórtas stair na hÉireann ‘Deich mBliana na gCuimhneachán’ do bhunscoileanna agus d’iarbhunscoileanna 2021

Déantar deich mbliana 2012–2022 a chatagóiriú mar ‘Deich mBliana na gCuimhneachán’ mar chomóradh céad bliain ar roinnt imeachtaí agus forbairtí stairiúla tábhachtacha a tharla sa tréimhse 1912–1922, agus a raibh ról ríthábhachtach acu i gcruthú stát nua-aimseartha na hÉireann. Mar chuid de chomóradh ‘Deich mBliana na gCuimhneachán’, tugtar cuireadh do scoileanna agus do mhic léinn ag gach leibhéal bunscoile agus iar-bhunscoile ar fud na hÉireann, sa scoilbhliain 2020-2021, dul isteach sa chomórtas staire bliantúil do scoileanna. Tá nasc faoi leith ag na téamaí roghnaithe le himeachtaí céad bliain ó shin ar fud oileán na hÉireann.

Ceannteidil ghinearálta don chomórtas

Tacaíonn an Roinn Oideachais le comórtas staire na hÉireann ‘Deich mBliana na gCuimhneachán’ do bhunscoileanna agus iar-bhunscoileanna 2021, Scoil Staire Choláiste na hOllscoile, Corcaigh, An Roinn Turasóireachta, Cultúir, Ealaíon, Gaeltachta, Spóirt agus na Meán. Faigheann sé tacaíocht freisin ó ‘History Ireland’. I mbliana, ag leibhéil bhunscoile agus iar-bhunscoile araon, cuirfear fáilte roimh thionscadail faoi na ceannteidil ghinearálta seo a leanas, tabhair faoi deara gur féidir téama staidéir áitiúil/réigiúnach a chur san áireamh i gcatagóir ar bith:

  • Réabhlóid in Éirinn – staidéar ar eachtra pholaitiúil/réabhlóideach ón tréimhse 1912–1922, gné ar leith den ócáid, nó duine/grúpa/eagraíocht a bhaineann leis.
  • Éire agus an Chéad Chogadh Domhanda – staidéar ar thaithí mhuintir na hÉireann ar an gcogadh ó thaobh duine nó grúpa de. D’fhéadfadh fócas ar chath áirithe, scéal rannpháirtí aonair nó breithniú ar an tréimhse iomlán 1914-1918 a bheith i gceist leis seo.
  • Mná le linn na tréimhse réabhlóidí in Éirinn – staidéar ar dhuine/ghrúpa/eagraíocht/ghluaiseacht áirithe atá ag iarraidh cáilíocht shaol na mban a fheabhsú nó a raibh baint acu le gníomhaíocht réabhlóideach in Éirinn sa tréimhse 1912–1922
  • Cogadh na Saoirse – staidéar ar eachtra pholaitiúil/réabhlóideach ón tréimhse 1919–1921, gné áirithe den ócáid, nó duine/grúpa/eagraíocht a bhaineann leis.
  • An Cogadh Cathartha – staidéar ar dhuine/eagraíocht/grúpa/gluaiseacht/imeacht áirithe le linn an chogaidh chathartha in Éirinn agus a thionchar

Ba chóir go ndíreodh gach iontráil go príomha ar an tréimhse 1912–1922, nó ar chuid di. Tá an comórtas ar oscailt do gach bunscoil agus iar-bhunscoil. Is féidir le rang, grúpa mac léinn, nó mac léinn aonair an tionscadal a chur isteach. Gheofar gach sonra agus teimpléad den leathanach clúdaigh do thionscadail, le híoslódáil ag www.education.ie/historycompetition.

i. Comórtas Aistí – Bunscoil agus Iar-Bhunscoil

Is é an líon focal is mó do thionscadail ná 2,000 focal ag leibhéal na bunscoile (.i. do thionscadail a chuireann rang, grúpa scoláirí nó scoláire aonair isteach), agus 4,000 focal ag leibhéal iar-bhunscoile (.i. do thionscadail a chuireann rang, grúpa mac léinn isteach nó mac léinn aonair isteach). Is féidir tionscadail a chur isteach i mBéarla nó i nGaeilge. Caithfear gach tionscadal a chur isteach mar dhoiciméad Word. Ní féidir glacadh le cur i láthair PowerPoint. .

ii.  Comórtas Físeán na hIdirbhliana

I mbliana, tá comórtas físeán speisialta againn do scoláirí Idirbhliana. Glacfar le físeáin ar aon cheann de na hábhair atá liostaithe thuas. Cúig nóiméad ar a mhéad a bheidh san fhíseán agus caithfear gach foinse a lua. Is féidir é a chur isteach ar bhealaí éagsúla – is féidir é a uaslódáil chuig leathanach príobháideach ar YouTube nó Vimeo agus an nasc agus gach faisnéis fhorlíontach, tagairtí srl., a chur i ríomhphost chuig historyvideocompetition@education.gov.ie Is féidir nasc a sheoladh freisin trí WeTransfer nó is féidir an físeán a thaifeadadh ar DVD agus a chur sa phost chuig An Comórtas Físeáin Staire, Aonad Beartais um Churaclaim agus Measúnú, An Roinn Oideachais, Sráid Mhaoilbhríde, Baile Átha Cliath 1. Tá go leor suíomhanna Gréasáin ar fáil chun cúnamh a thabhairt do mhúinteoirí agus do scoláirí araon chun fístionscadal a chruthú, ina measc seo tá: •             digitalstory.ie •             físfilmpostprimary.ie •             scoilnet.ie Caithfear tagairtí a chur san áireamh. Ní mór d’iarrthóirí a bheith ar an eolas faoi na teorainneacha cóipchirt ar amhráin agus ar íomhánna, chomh maith le téacs. Is féidir tuilleadh faisnéise ina leith seo a fháil ar icla.ie agus trí oifig na bpaitinní, iopi.gov.ie . Níl aon oibleagáid ar scoláirí Idirbhliana atá san iomaíocht sa chomórtas físeán a n-íomhá féin a chur san áireamh san fhíseán. Mar sin féin, má tá íomhánna de scoláirí san fhíseán, caithfear cead a fháil ó gach scoláire a thaispeántar (cibé an bhfuil siad mar chuid den ghrúpa atá san iomaíocht nó nach bhfuil) agus óna dtuismitheoirí/gcaomhnóirí sula gcuirtear an físeán isteach sa chomórtas. Ní bhreithneofar físeáin ina bhfuil scoláirí le feiceáil gan na ceadanna ábhartha.

Tionscadail a chur isteach agus buaiteoirí a fhógairt

Is é an 30 Aibreán 2021 an spriocdháta chun tionscadail chríochnaithe a fháil agus déanfar na buaiteoirí á bhfógairt, agus na duaiseanna a bhronnadh, roimh dheireadh Mheán Fómhair 2021. Ní mór tionscadail a chur isteach ar líne chuig an seoladh ríomhphoist seo a leanas:historycompetition@ucc.ie. Caithfidh bileog chlúdaigh agus duillín ceada a bheith i ngach tionscadal (i gcás grúpa tionscadail beidh cead ag teastáil ó gach mac léinn agus a dtuismitheoir/chaomhnóir) ag an tosach (tá teimpléad de bhileog chlúdaigh ceangailte leis an litir seo agus tá sé ar fáil le híoslódáil freisin ag education.gov.ie/historycompetition) agus leabharliosta ag liostáil na bhfoinsí a ndeachthas a léadh. Ba chóir na hiontrálacha físe ón scoláirí Idirbhliana a chur chuig: historyvideocompetition@education.gov.ie. Caithfidh leathanach clúdaigh agus leabharliosta de na leabhair de na foinsí a léadh a bheith in éineacht le gach tionscadal.

Video Series – Primary Resources Online

Chun cabhrú leis an gcianfhoghlaim sa bhunscoil tá sraith físeán faoi na hAcmhainní Bunscoile ar Líne curtha le chéile ag an gComhairle um Oideachas Gaeltachta & Gaelscolaíochta. Is féidir féachaint orthu anseo:
Níl aon fhíseán níos faide ná 10 nóiméad agus tá siad roinnte i 6 rannóg: GaeilgematamaiticOSIEna healaíonacorpoideachas agus OSPS.