nuacht

musical-notes-970x640

Ceol

Cleachtaí ar na gutaí agus ar na consain do chóracha mar chuid den téamh suas roimh chanadh

Gliogáil anseo

fbg01

Foclóir Briathra Gaeilge

Foclóir Briathra Gaeilge (FBG) foilsithe ar líne

Ó 1 Meán Fómhair 2016 tá foclóir nua ar an Idirlíon: Foclóir Briathra Gaeilge (FBG), http://www.potafocal.com/fbg/. Foclóir nuascríofa é seo a thugann léiriú ar na bríonna agus ar na patrúin úsáide a bhaineann le briathra na Gaeilge. Cé go bhfuil foclóireacht dhigiteach na Gaeilge ar chaighdeán an-ard cheana, is forás nua atá anseo a bhfuil doimhneacht ag baint leis: is é seo a chéad uair atá doiciméadú chomh cruinn, córasach déanta ar bhriathra na teanga. Tá míniú le fáil in FBG ar na bríonna éagsúla atá le briathra sa Ghaeilge, ina n-aonair agus i dteannta le focail eile, agus tá neart abairtí samplacha ann. Tabharfaidh an foclóir deis do dhaoine eolas a chur ar na feidhmeanna éagsúla a bhaineann cainteoirí dúchais as briathra na Gaeilge i gcaint bheo na Gaeltachta agus sa scríbhneoireacht.

Tá FBG bunaithe ar thaighde acadúil atá ar siúl leis na blianta fada ag an teangeolaí clúiteach Dr Arndt Wigger agus a chomhghleacaithe in ollscoileanna Wuppertal agus Bonn na Gearmáine le maoiniú ó DFG (Deutsche Forschungsgemeinschaft). Rinne na taighdeoirí seo anailís ar bhriathra na Gaeilge i gcorpas mór téacs agus thiomsaigh siad bailiúchán eolais ar a dtugtar ‘valency dictionary’: bunachar sonraí ina bhfuil doiciméadú agus rangú déanta ar ghnéithe séimeantaice agus comhréire na mbriathra, ar a gcuid comhlogaíochtaí (na focail a úsáidtear ina dteannta), agus sonraí spéisiúla eile. Tá FBG bunaithe ar dhá chorpas: ‘Caint Chonamara’ (teanga labhartha) agus ‘Corpas Náisiúnta na Gaeilge’ (teanga scríofa go formhór). Leis sin, síleann an fhoireann oibre go bhfuil pictiúr réalaíocht tarraingthe acu de Ghaeilge na 20ú aoise ó thaobh foirme, úsáide agus staire de.

I mBéarla agus i nGearmáinis a thugtar na mínithe in FBG ar líne, agus tá rogha ag an úsáideoir malartú eatarthu. Timpeall is 200 briathar atá san fhoclóir faoi láthair, idir cinn a úsáidtear go minic (‘cuir’, ‘déan’, ‘bain’) agus cinn nach bhfeictear chomh minic sin (‘coisc’, ‘baist’, ‘clis’). Tá 100 ceann eile ullmhuithe agus cuirfear le FBG iad ar ball, de réir a chéile. Foclóir beo é seo sa chiall go mbeifear ag cur leis go leanúnach as seo amach. Beidh an fhoireann oibre sásta moltaí ón lucht úsáide a ghlacadh agus a scrúdú freisin.

Is mar chuid de Pota Focal, ceann de na suímh thagartha Gaeilge is mó trácht, a foilsíodh FBG. Tá sé ar fáil le híoslódáil faoi cheadúnas oscailte freisin (Open Database License), rud a thabharfaidh deis do lucht taighde leas a bhaint as go saoráideach agus saor ó chostas. Is í COGG (An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta agus Gaelscolaíochta) a thug tacaíocht airgid do Pota Focal chun FBG a chóiriú agus a fhoilsiú san fhormáid dhigiteach seo.

default

Taighde

Tá roinnt taighde nua churtha in airde ar suíomh COGG le cúpla seachtain anuas, is féidir teacht orthu ar an nasc seo:

http://www.cogg.ie/taighde/

nó má dhéanann tú gliogáil ar ‘Taighde’ ar leathanach baile an suíomh seo.

1 2 3 4 5 13